2.4 Digitalisering en datagedreven werken
Doelstellingen
We werken aan de volgende doelstelling(en):
- We versterken en versnellen digitalisering door strategische en integrale sturing.
- We vertalen wet- en regelgeving en bestuurlijke besluiten, bijvoorbeeld rondom ethiek, naar duidelijke en bruikbare kaders die we actief toepassen.
- We investeren in verdere ontwikkeling van digitale bewustwording, vakmanschap en geletterdheid.
- We investeren in een samenhangend modern IT-landschap waarin we gebruik maken van generieke en gestandaardiseerde systemen, zodat de dienstverlening betrouwbaar, efficiënt en wendbaar blijft.
- We bieden onze organisatie moderne digitale oplossingen zoals AI en Robotisering die het mogelijk maken om onze processen vergaand te digitaliseren en daarmee een structureel voordeel te behalen.
- We gebruiken relevante data voor onze dienstverlening, beleids- en besluitvorming.
- We participeren in landelijke netwerken en volgen ontwikkelingen als digitale soevereiniteit en moderne technologie actief.
- De informatie van onze gemeente is duurzaam toegankelijk, vindbaar, juist, volledig en betrouwbaar.
Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen?
Versterken en versnellen digitalisering door strategische en integrale sturing
We hebben een integrale digitaliseringsstrategie ontwikkeld die fungeert als het kompas voor de komende jaren. Voor het eerst zijn alle belangrijke strategische digitaliseringsthema’s – zoals dienstverlening, datagedreven werken, moderne werkomgeving, digitale weerbaarheid en digitaal vakmanschap – in één samenhangend kader gebracht.
De strategie wordt integraal gestuurd via de digitaliseringstafel, waar domeinen gezamenlijk afstemmen op prioriteiten, samenhang en haalbaarheid. Hiermee ontstaat voor de hele organisatie een eenduidige koers, duidelijke governance en een structurele manier van sturen. De gekozen aanpak zorgt ervoor dat digitalisering een organisatiebrede beweging is die bijdraagt aan maatschappelijke opgaven.
Vertaling van wet- en regelgeving en bestuurlijke besluiten
We hebben stappen gezet in het ontwikkelen en toepassen van kaders die wet- en regelgeving, landelijke richtlijnen en bestuurlijke ambities vertaalt naar concreet handelingsperspectief voor de organisatie.
Een belangrijk resultaat is dat het ethisch waardenkader digitalisering actief wordt gebruikt binnen de organisatie. Dit kader helpt ons om digitale keuzes te toetsen aan publieke waarden zoals transparantie, inclusiviteit, privacy en autonomie. Het biedt een integraal en consistent vertrekpunt voor besluitvorming over moderne technologie, datagebruik en procesinnovatie.
Investeren in verdere ontwikkeling van digitale bewustwording, vakmanschap en geletterdheid
De basis voor organisatiebrede digitale bewustwording en vakmanschap is gelegd, maar we staan nog aan het begin van de integrale ontwikkeling ervan. In 2025 zijn de eerste stappen gezet richting een samenhangende aanpak, onder andere door het organisatiebrede aanbod van trainingen in datageletterdheid. Hiermee versterken we de vaardigheden die nodig zijn om data verantwoord en effectief te gebruiken in werkprocessen en besluitvorming.
Digitaal vakmanschap is daarnaast opgenomen als belangrijk strategisch thema in de integrale digitaliseringsstrategie. Dat betekent dat digitale vaardigheden, i-bewustzijn, cybersecurity, privacy, procesinzicht en het kunnen omgaan met moderne technologie voortaan expliciet worden gezien als kernelementen van ons functioneren als organisatie.
Een samenhangend modern IT-landschap
We hebben een duidelijke koers bepaald naar een modern, samenhangend en toekomstbestendig IT-landschap dit is vastgelegd in de integrale digitaliseringsstrategie. We werken toe naar een eenvoudiger en beter beheersbaar landschap, opgebouwd uit generieke, gestandaardiseerde en onder architectuur ontworpen componenten. Hierdoor ontstaat een stevig fundament voor betrouwbare en wendbare dienstverlening.
Daarnaast hebben we een belangrijke stap gezet in het versterken van onze digitale soevereiniteit — een thema dat zowel landelijk als lokaal steeds urgenter wordt. Via een raadsinformatiebrief is de gemeenteraad geïnformeerd over de risico’s van afhankelijkheden van grote leveranciers, het belang van Europese alternatieven en de noodzaak om strategische keuzes te maken die onze autonomie, veiligheid en continuïteit versterken. Deze inzichten zijn nu geïntegreerd in onze strategische richting en worden actief meegenomen in de verdere ontwikkeling van het IT-landschap.
Moderne digitale oplossingen voor de organisatie
We hebben een duidelijke koers bepaald om moderne technologie zoals AI, robotisering en digitale assistenten in te zetten voor het versnellen en automatiseren van processen. Dit thema heeft vertraging opgelopen doordat we het bewust hebben geïntegreerd in zowel de integrale digitaliseringsstrategie als de strategische heroriëntatie. Daardoor is het nu stevig verankerd als onderdeel van het strategisch thema Efficiënter en slimmer (samen)werken, waarmee we vanaf 2026 gericht en organisatiebreed kunnen versnellen en sturen op structureel voordeel.
Data
In 2025 hebben we grote stappen gezet om data beter te benutten in onze dienstverlening en beleids- en besluitvorming. Het programma Data heeft hierin een centrale rol gespeeld. De toegankelijkheid, kwaliteit en beschikbaarheid van data is sterk verbeterd en data wordt steeds vaker ingezet voor sturing, inzicht en verantwoording.
Landelijke netwerken
We hebben onze betrokkenheid bij landelijke ontwikkelingen verder versterkt. De Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is vastgesteld en deze hebben we expliciet meegenomen in onze integrale digitaliseringsstrategie. Daarmee sluiten we als gemeente naadloos aan op landelijke ambities zoals digitale weerbaarheid, datagedreven werken en publieke waarden.
Daarnaast zijn we actief in landelijke netwerken en aanjaagteams (NDS), waardoor we vroegtijdig zicht hebben op relevante ontwikkelingen binnen digitalisering.
Duurzaam toegankelijke, vindbaar, juiste, volledige en betrouwbare informatie
In 2025 hebben we belangrijke stappen gezet om het informatiebeheer van de gemeente als geheel te versterken. Onze informatie - van documenten en dossiers tot data - wordt steeds beter vindbaar, toegankelijk en duurzaam betrouwbaar vastgelegd. Binnen zowel het programma Data als de verschillende vakapplicaties is gerichter gewerkt aan de eisen uit de Archiefwet en de Wet open overheid (WOO): informatie wordt vaker direct volledig vastgelegd, op de juiste plek opgeslagen en volgens de wettelijke termijnen bewaard of vernietigd.
Daarnaast ondersteunen digitale werkomgevingen, waaronder MS365 als modern samenwerkingsplatform, ons bij het eenduidig organiseren en beheren van informatie. Doordat steeds meer informatie gestructureerd en gedeeld wordt opgeslagen, kunnen collega's veiliger en consistenter samenwerken. Goed informatiebeheer wordt daarmee minder een aparte taak en steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijkse werk.
Wat hebben we hiervoor gedaan?
- We hebben de voorwaarden gecreëerd voor integrale digitalisering. Dat betekent dat we:
- Domeinen, proceseigenaren, opdrachtgevers en opdrachtnemers duidelijk hebben gepositioneerd in hun rol binnen de nieuwe governance.
- De integrale digitaliseringsstrategie is ontwikkeld: hierin zijn alle bouwstenen, strategische thema’s, governance, sturingsmechanismen en methodieken helder beschreven.
- We hebben geïnvesteerd in het vertalen van complexe wet- en regelgeving naar duidelijke, toepasbare kaders die passen bij onze praktijk. Dat betekent dat we:
- Wet- en regelgeving hebben vertaald naar kaders — op het gebied van ethiek, privacy, informatiebeveiliging, algoritmen, de AVG, WOO, Digital Decade en aankomende wetgeving zoals de NIS2.
- Het ethisch waardenkader hebben ontwikkeld en geïmplementeerd. Dit kader is in gebruik bij digitaliseringsinitiatieven.
- We passen DPIA's IAMA's toe bij digitaliseringsinitiatieven.
- We hebben een fundament gelegd voor digitale bewustwording, vakmanschap en geletterdheid waarop we de komende jaren verder kunnen bouwen. Concreet hebben we:
- Een organisatiebrede training datageletterdheid gestart.
- Digitaal vakmanschap expliciet gepositioneerd en is onderdeel van de organisatiebrede digitaliseringsopgave.
- Een duidelijk vertrekpunt gecreëerd voor 2026, waarin digitale vaardigheden, I ‑ leiderschap, informatiebeveiliging en bewustwording geïntegreerd worden in trainingen, HR ‑ beleid, werving en professionalisering.
- We hebben diverse strategische en organisatorische stappen gezet om het IT-landschap structureel te moderniseren en tegelijkertijd onze digitale autonomie te vergroten:
- ‘werken onder architectuur’ is als bindend principe vastgelegd, we verminderen complexiteit, bouwen dubbelingen af en werken naar een gestandaardiseerd applicatielandschap.
- Generieke en herbruikbare oplossingen zijn ingebracht zoals Signalen bij ruimtelijk domein en Open Formulieren organisatiebreed.
- We investeren in Common Ground ‑ componenten, API ‑ first oplossingen, MijnServices ‑ bouwstenen en cloudtechnologie, zodat systemen eenvoudiger koppelen en processen sneller vernieuwd kunnen worden.
- Digitale soevereiniteit is expliciet geïntegreerd op basis van de raadsinformatiebrief; we nemen soevereiniteit actief mee in aanbestedingen, inkoopbeleid en technologiekeuzes.
- We hebben moderne technologie zoals AI en robotisering geïntegreerd in een bredere, samenhangende aanpak. Daarom hebben we:
- AI, RPA en digitale assistenten opgenomen in de integrale digitaliseringsstrategie, zodat innovaties niet versnipperen maar onderdeel zijn van één organisatiebrede koers.
- Deze technologie verweven met de strategische heroriëntatie ‘Efficienter en slimmer (samen)werken’ waarin vanaf 2028 een structureel voordeel is opgenomen dat we realiseren door slim te digitaliseren.
- Eerste voorbereidingen getroffen, zoals de technische en functionele inrichting voor RPA en een afwegingskader ontwikkeld.
- Het programma Data heeft in 2025 gericht gewerkt aan het versterken van fundamentele voorzieningen én het toepassen daarvan in de praktijk. Concreet hebben we:
- Kaders, werkwijzen en standaarden zijn vastgesteld voor datakwaliteit, duurzame toegankelijkheid en verantwoord datagebruik.
- Dashboards ontwikkeld en centraal ontsloten
- Data ‑ expertise gebundeld in een programma team, waardoor analyses, advies en ondersteuning consistenter en professioneler zijn georganiseerd.
- Datageletterdheid vergroot, door trainingen en praktische begeleiding.
- Voorbereidingen getroffen voor aansluiting op landelijke federatief datastelsel.
- We hebben onze positie in landelijke netwerken versterkt en toegankelijk gemaakt voor Oss door:
- Actieve deelname aan landelijke aanjaagteams (NDS), CIO beraad 80.000+ gemeenten en landelijke werkgroepen.
- Integratie van de NDS in onze eigen integrale digitaliseringsstrategie.
- In 2025 hebben we gericht gewerkt aan een sterkere informatiehuishouding door:
- MS365 en Microsoft Teams verder uit te rollen, documenten beter gestructureerd en samenwerken is vereenvoudigt.
- Bewustwording en vaardigheden vergroot, via trainingen en begeleiding.
- De basis gelegd voor een nog stevigere structuur, en daarvoor metadata en beheerkaders ontwikkeld.
- Informatiebeheer verder versterkt, als voorbereiding op implementatie van nieuwe wet-en regelgeving, beleid en beheerplannen vanaf 2026.