Aanbiedingsbrief

Geachte leden van de gemeenteraad,

Voor u ligt de programma-evaluatie van het jaar 2025. Dit is de laatste programma-evaluatie die we u aanbieden vanuit het coalitieprogramma ‘Samen duurzaam vooruit’. We lichten in dit document toe in hoeverre we onze doelstellingen hebben bereikt in 2025 en welke activiteiten we hiervoor hebben uitgevoerd. In deze aanbiedingsbrief staan we wat uitgebreider stil bij de afgelopen vier jaar en blikken we terug op deze coalitieperiode.

Vier jaar geleden zaten we nog aan het einde van de COVID-19-crisis en werd langzaam zichtbaar wat voor effecten dat allemaal met zich meebracht. Ook startte de oorlog in Oekraïne en sindsdien is de geopolitiek blijvend veranderd, zeker toen ook Donald Trump opnieuw aan de macht kwam in de Verenigde Staten. Daarnaast zijn er meerdere landelijke verkiezingen geweest, ook met diverse invloeden op onze gemeente. Dit zorgde voor veel financiële onzekerheid en de noodzaak tot bezuinigingen. Wij hebben ondanks al deze ontwikkelingen altijd geprobeerd een duidelijke koers te houden. We hebben vier jaar volop ingezet op onze ambities, zijn financieel solide en hebben ingezet op het zijn van een stabiele en betrouwbare overheid.

We werkten aan de volgende ambities:

• De verstedelijkingsopgave met woningbouw en mobiliteit
• De klimaatopgave en energie transitie  
• Goede dienstverlening, transformatie en kostenbewustzijn van het sociaal domein
• Stedelijke voorzieningen voor een aantrekkelijke stad
• Duurzaam houdbare voorzieningen voor vitale dorpen
• Een professionele organisatie

En dit alles vanuit een stabiele financiële basis met beheerste lastendruk.

We lichten elk onderdeel hierna toe.

De verstedelijkingsopgave met woningbouw en mobiliteit
Oss maakt de komende jaren een schaalsprong naar een gemeente met meer dan 100.000 inwoners. We hebben een passend stedelijk woning- en voorzieningenaanbod nodig om deze groei te faciliteren.
Dit vraagt ook om een investering in een gezonde en veilige leef- en werkomgeving met aandacht voor mobiliteit en duurzaamheid.

Voor de verschillende gebieden in de Spoorzone zijn we erin geslaagd om dit gebiedsgericht aan te pakken.
Langzaam maar zeker verschijnen in de gebieden ook de eerste bouwkranen voor woningen en worden de plannen voor aanpassing van de infrastructuur, spoor en stations en openbare ruimte steeds concreter. Om alle ambities rondom verstedelijking (met name Woningbouw en Mobiliteit) haalbaar en betaalbaar te maken vragen we binnen en buiten Oss aandacht voor de ambities van ‘de stad met toekomst’.

We liggen op schema met het realiseren van de doelstellingen op het gebied van wonen. Met het vaststellen van de Woonagenda 2025- 2027 zijn de ambities, doelstellingen en bijbehorende acties duidelijk voor de periode nu tot 2027. Er wordt in Oss stevig gewerkt aan de woningbouwopgave. Dat blijkt uit  de verschillende gebiedsontwikkelingen in de spoorzone van Oss. In Euterpepark wordt gebouwd aan project Rosso, in Raadhuiskwartier wordt gebouwd aan project Linck en in Amsteleind is het eerste omgevingsplan gereed voor de bouw van maximaal 1.000 woningen. Ook in de dorpskernen wordt flink gebouwd. In Geffen krijgt ‘’t Veld’ steeds meer vorm. Voor het eerste deel van het Stationskwartier zijn de tenders doorlopen. In kleinere kernen zoals Lithoijen en Macharen wordt gestart met de bouw van tientallen woningen.

In 2025 zijn  een aantal belangrijke mijlpalen gehaald op het vlak van het verbeteren van de mobiliteit, met onder meer de vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (april 2025), Spooragenda (april 2025) en de beleidsnota Parkeren in Oss (mei 2025). Verder is  de Koers Fiets eind 2025 afgerond en in januari 2026 in de gemeenteraad vastgesteld.

Met deze beleidsstukken hebben we heldere kaders en een goede agenda om de doelstellingen te realiseren. Met het Uitvoeringsprogramma mobiliteit zetten we per doelstelling in de tijd weg welk project of welke opgave we gaan realiseren. Daar is dus ook meteen na vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit een start mee gemaakt en de eerste zaken zijn inmiddels opgeleverd.

De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Hier hebben we afgelopen jaren hard aan gewerkt en dit vergt ook nog het nodige voor de komende jaren.
De omgevingsvisie Oss 2040 is vastgesteld. In onze omgevingsvisie staat wat we willen bereiken en welke keuzes we daarvoor moeten maken. Ook hebben we de eerste omgevingsprogramma’s vastgesteld. We hebben onze ruimtelijke koers stevig verankerd in beleid van onze mede-overheden. Denk daarbij aan het ontwikkelperspectief NOVEX Stedelijk Brabant en de bijbehorende uitvoeringsagenda en het ontwerp van de Nota Ruimte. Hierin is bijvoorbeeld de spoorzone genoemd als regionaal grootschalige woningbouwlocatie en Pivot Park als groeicampus gericht op biotech.

De klimaatopgave en energietransitie  
We zetten in op verdere uitvoering van het programma klimaatadaptatie en het maken van een warmteprogramma. We zijn aangesloten bij de dijkprojecten om te zorgen voor meekoppelkansen op het gebied van infrastructuur en ontwikkeling van natuur.

In 2026 zetten we door op de ingeslagen weg: de uitvoering van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. We richten ons op specifieke acties op straat/buurtniveau en geven daar inwoners en bedrijven zelf ruimte voor initiatief. Dat doen we door de regeling kleinschalige initiatieven klimaatadaptatie en de buurtgroenagenda. Tegelijkertijd kijken we naar knelpunten op wijk- en gemeenteniveau. Daar zetten we in op koppelkansen, wanneer daar vanuit andere programma’s of ontwikkelingen zich al een verandering voordoet, zoals een reconstructie van de openbare ruimte of ontwikkeling van de spoorzone. De drie dijkversterkingsprojecten (Cuijk-Ravenstein, Meanderende Maas en Lith-Bokhoven) bevinden zich in verschillende stadia en krijgen steeds meer beslag. We hebben flinke stappen gezet in het realiseren van het bos van Oss, inclusief herdenkingsbos.

Met de energietransitie zetten we stappen in de gebouwde omgeving, duurzame opwek & energiesystemen en strategie, beleid & samenwerking. Met het meerjarig collectief ontzorgen (MCO-aanpak) zetten we in op het grootschalig isoleren van woningen. Daarmee helpen we mensen de energierekening te drukken. Met de realisatie van windpark Elzenburg de Geer en naar verwachting in behandeling nemen van de vergunning voor de duurzame polder levert Oss een substantiële bijdrage aan duurzame opwek. Het beeld van netschaarste en de samenhang met energiesystemen zal zich scherper aftekenen en mogelijk om keuzes en investeringen vragen. Bedrijven zullen we ondersteunen via de Grote Oogst-aanpak, waarbij we hopen deze aanpak uit te kunnen breiden naar andere bedrijventerreinen - afhankelijk van toekenning van subsidie. Vanuit de vastgestelde kadernota energietransitie is het programmaplan energietransitie 2025-2035 opgesteld. Dit zal de leidraad zijn voor beleidsontwikkeling en samenwerking de komende jaren. Een belangrijk onderdeel hierbinnen is het warmteprogramma en de gemeentelijke rol hierin.

De opgaven op het gebied van klimaat, energie en openbare ruimte vragen ook om een goede inpassingen in de stedelijke ontwikkeling waar gemeente Oss op inzet zoals onder andere spoorzone, Amsteleind en Euterpepark. Door in te zetten op integraal advies zorgen we dat we de bestaande als nieuwe woonomgeving aantrekkelijk en toekomstbestendig te maken.

Goede dienstverlening, transformatie en kostenbewustzijn van het sociaal domein
We hebben afgelopen jaren ingezet op een goede dienstverlening in het sociaal domein. We investeerden daarnaast met nog meer urgentie in de 'beweging van de transformatie'. We investeerden in bestaanszekerheid, gelijke kansen en gezonder leven. En in voorkómen, normaliseren en substitutie. Investeren in de sociale basis en in anders (samen)werken zodat mensen meer zelf en samen oplossen waardoor capaciteit voor zwaardere vormen van ondersteuning beschikbaar blijven voor die inwoners die dat nodig hebben, zijn essentieel, Onder de titel “Naar een nieuwe Osse standaard, inrichting en sturing van de uitvoering Sociaal Domein” hebben we op basis van uw evaluatie van de  proeftuin, landelijke standaarden en overige geleerde lessen een nieuwe manier van werken voor het hele sociaal domein in heel Oss ontwikkeld. We moeten zaken goed organiseren om de hulpvraag van de toekomst op te kunnen vangen.

Afgelopen jaren is ook de noodzaak voor een betere kostenbeheersing in het sociaal domein toegenomen. Net als bij vele andere gemeenten, zijn bij ons de kosten flink toegenomen. Vooral in de jeugdzorg en Wmo. Vanaf 2025 gingen we nadrukkelijk verder aan de slag met het beperken van kostenstijgingen (realiseren van minder meerkosten). De maatregelen hiervoor zijn van groot belang om financieel solide te blijven. Ze ondersteunen tegelijkertijd de ‘beweging van de transformatie’ uit de vorige alinea. Het gaat om maatregelen met maatschappelijke impact maar waarvan wij inschatten dat ze onvermijdelijk zijn om te komen tot een houdbaar en betaalbaar sociaal domein. We blijven er uiteraard voor zorgen dat mensen die hulp nodig hebben dat ook krijgen. We zien dat ook het nieuwe kabinet kiest voor deze lijn. Voor de komende jaren is het van belang om te sturen op de realisatie van deze maatregelen.  

Stedelijke voorzieningen voor een aantrekkelijke stad
Begin 2026 is het Warenhuis geopend. We zijn trots op deze mooie voorziening voor Oss. We hebben daarnaast belangrijke stappen gezet op het gebied van de planvorming, ontwerp en financiën van het theater de Lievekamp en het nieuwe zwembad. Nu kunnen we verdere stappen zetten op het gebied van realisatie.

Juni 2025 viel het besluit om het nieuwe zwembad te realiseren aan de Osseweg in Berghem. Het Definitief Ontwerp en het bijbehorende budget is goedgekeurd. Komende periode werken we het Technisch Ontwerp uit voor het zwembad. Vanaf mei 2026 hopen we te kunnen starten met de bouw en realisatie.

Ook het Urban Ox Park heeft zich al direct vanaf de opening bewezen als een stedelijke hotspot voor jongeren.

We bouwen een nieuw circulair theater en Centrum voor de Kunsten met de materialen van het Zuiderstrandtheater uit Den Haag. In 2025 is het Definitief Ontwerp vastgesteld en het bijbehorende investeringskrediet. Het is een enorm complex en ambitieus project. Tegelijk met het uitwerken van het Technisch Ontwerp, startte we met de gebiedsontwikkeling. Deze bestaat uit een herinrichting van het gebied omliggend aan de Raadhuislaan.

Ook zijn we gestart met de gebiedsontwikkeling van de Schadewijk. Samen met inwoners en organisaties uit de Schadewijk maakten we een integrale visie op maatschappelijke voorzieningen Schadewijk. Op basis van deze visie volgde in de 2e helft van 2025 het besluit om in de komende jaren het Verdihuis te verplaatsen naar een of meerdere locaties buiten de Schadewijk, één nieuw integraal kindcentrum op de locatie Verdihuis te bouwen waarin de Teugelaar en IKC Regenboog samen mét kinderopvang en andere aanvullende diensten gehuisvest worden. De ruimte die op de vrijkomende schoollocaties ontstaat gaan we benutten voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen voor de wijk.

Duurzaam houdbare voorzieningen voor vitale dorpen
We hebben afgelopen jaren flink geïnvesteerd in voorzieningen op het gebied van ontmoeten, sport en cultuur in de dorpen en kernen. Op deze manier houden we en maken we ontmoeten mogelijk en sport en bewegen toegankelijk voor iedereen.

Diverse locaties zijn verbouwd of nieuw gerealiseerd om laagdrempelig ontmoeten en de huiskamerfunctie te ondersteunen. Vrijwilligersorganisaties ontvangen actieve begeleiding bij beheer, gastheerschap en onderhoud. Voor de gebouwen loopt een gefaseerde verduurzamingsopgave, waarbij maatregelen worden gecombineerd met gepland onderhoud en wettelijke verplichtingen. Grote nieuwbouw- en herhuisvestingsprojecten dragen daarbij bij aan toekomstbestendige, veilige en duurzame ontmoetingsplekken.
Op verschillende plekken zijn stappen gezet om te komen tot realisatie van nieuwbouw. Recente voorbeelden zijn dat we in Macharen en Ravenstein zijn gestart met de planvoorbereidingen voor de vervanging van de accommodaties. In Overlangel is onder regie van de lokale gemeenschap een nieuwe accommodatie voor ontmoeten en sport gebouwd (HONK).

Een professionele organisatie
We willen samen duurzaam vooruit. Om dit te realiseren is een sterke organisatie nodig. Oss groeit en de organisatie moet ook meegroeien. Kwalitatief en kwantitatief hebben we de organisatie kunnen uitbreiden, waardoor uitvoeringskracht en strategisch vermogen zijn toegenomen.
Gezien de schaarste op de arbeidsmarkt zorgden we ervoor dat we een aantrekkelijke werkgever zijn. We faciliteren onze medewerkers om te kunnen groeien. We zetten in op het creëren van voldoende kennis en kunde om de opgaven uit te kunnen voeren is een belangrijke opgave.

Daarnaast investeerden we in slimmere en samenhangende sturing. We vergrootten de digitalisering en robotisering, aangevuld met data gestuurd werken. Dit helpt ons sneller en effectiever te werken en betere dienstverlening te bieden. Ook voor mensen die niet digitaal vaardig zijn, bleven en blijven wij toegankelijk.

Ook was het noodzakelijk om te investeren op het gebied van veiligheid om de basis op orde te kunnen krijgen, goed te kunnen blijven reageren op crisissituaties en uitvoering te kunnen coördineren.

De afgelopen jaren zijn we begonnen met het stevig positioneren van Oss in de netwerken. We sloten in 2023 aan bij BrabantStad (toen nog ‘de B7’). We namen zitting in het dagelijks bestuur van stedennetwerk G40, en waren in diverse VNG commissies vertegenwoordigd. De komende jaren willen we onze positionering nog scherper en strategisch relevanter maken. Een nieuwe concernstaf kan hierbij helpen.

Financieel solide
We kozen in het coalitieakkoord voor een degelijk financieel beleid in onzekere tijden. Onze ambitie was om ons huishoudboekje blijvend op orde te houden door een stabiel financieel beleid, heldere afspraken en financiële lenigheid om in te spelen op nieuwe omstandigheden. We wilden de lokale lastendruk voor onze inwoners en bedrijven laag houden.
De financiële positie schommelde de afgelopen jaren. We hebben jaren gehad waar er vele extra miljoenen (incidenteel) van het Rijk kwamen. Vervolgens kregen we te maken met het ‘Ravijn’ en geen structurele compensatie voor de kostenstijgingen voor jeugdhulp. We voerden daarom een strategische heroriëntatie door, die moet zorgen voor een solide basis voor komende jaren. Daarnaast lobbyen we voor voldoende financiering vanuit het Rijk.
Daarnaast hielden we de lastendruk in ieder geval tot en met 2025 € 22,50 onder het landelijke, voor 2026 zijn deze cijfers nog niet bekend. Zodat we ook, voor onze inwoners een stabiele en betrouwbare partner zijn.

Ten slotte
Wij kijken terug op een mooie bestuursperiode waar we hebben gewerkt aan een mooier en fijner Oss. En we hebben dit mede kunnen realiseren door een prettige en constructieve relatie tussen college en raad. Er waren maar weinig klassieke ‘coalitie – oppositie’ tegenstellingen en continue is vanuit college en raad de hand gereikt om samen het beleid te verbeteren. Samen hebben we gezorgd voor een stabiel gemeentebestuur. Graag willen we ook de ambtelijke organisatie bedanken voor de prettige samenwerking en het mogelijk maken van veel mooie projecten, activiteiten en dienstverlening in de afgelopen jaren.

We danken u voor de prettige samenwerking en kijken uit naar de verkiezingen van 18 maart.

Burgemeester en wethouders van Oss.

De secretaris,            De burgemeester,
H. Reints               F. de Jonge