Programma 1. Welzijn en zorg | 2.1 Ondersteuning en zorg in de Wmo

2.1 Ondersteuning en zorg in de Wmo

Doelstellingen

Hoe ver zijn we met het realiseren van onze doelstellingen?

We hebben in 2025 gewerkt aan de drie hoofddoelstellingen van onze lokale Wmo: werken aan een sterke sociale basis, het bieden van ondersteuning van inwoners in kwetsbare posities en zorgen dat onze voorzieningen vindbaar, toegankelijk en betaalbaar zijn. Deze doelen zullen nooit gerealiseerd zijn, maar blijven een voortdurende inspanning vragen. Wel zien we dat onze opgave steeds urgenter wordt als gevolg van de schaarste op diverse vlakken en de groeiende zorgvraag. Het beleidskader Wmo 2025-2029 dat is opgesteld, helpt ons om richting te geven aan deze opgave. We zullen in het voorjaar van 2026 een eerste voortgangsrapportage opleveren op basis van de indicatoren die in dit plan staan.

Wat hebben we hiervoor gedaan?

Begin 2025 is het Wmo-beleidskader Wmo 2025-2029 'Meedoen mogelijk maken’ vastgesteld. Hierin staan onze ambities en doelen beschreven, inclusief een doorkijk naar een beleidsagenda voor de komende jaren.
We hebben nieuw mantelzorgbeleid gemaakt dat in is gegaan vanaf 2025. Hiertoe hebben we door ONS welzijn een behoeftepeiling onder mantelzorgers uit laten voeren. De focus ligt onder andere op toegankelijke, vindbare voorzieningen en informatie zodat de mantelzorgers en zorgvrijwilligers toegerust zijn om hun dierbare te ondersteunen. Daarnaast blijft de waardering belangrijk en denken we aan het vergroten van mantelzorgbewustzijn in de domeinen zorg, welzijn, wonen, werk en onderwijs.
We willen dat Osse jeugdigen opgroeien tot gezonde en zelfstandige volwassenen. Zichzelf kunnen redden, voor zichzelf opkomen en meedoen in de samenleving (integraal jeugdbeleid). In 2024 is een nieuwe opdracht voor uitvoering van het jongerenwerk in Oss geformuleerd en is tijdelijke uitbreiding gerealiseerd van 3 fte voor 2 jaren (vanuit tijdelijke middelen). De opdracht was de versterking van het stedelijk Jongerenwerk en het Jongerenwerk op school. Er is daarvoor verbinding gerealiseerd met de ondersteuningsstructuur op het onderwijs en het veiligheidsdomein (programma 8). Op beide aspecten zijn goede stappen gezet in 2025. De inzet van Jongerenwerk op de scholen – vooral in het VO maar ook op de hoogste groepen in het PO – maakt het mogelijk om een meer compleet beeld te krijgen van risicojeugd zowel op de scholen als in de wijken. Ook levert het contact met de scholen een sterker netwerk op en meer deskundigheid en uitwisseling. De aanstelling van de beleidsmedewerker Jeugd en veiligheid en de interne lijnen die zijn aangevuld met zorg en onderwijsbeleid, versterken deze ontwikkeling.
In Oss kan iedereen meedoen, dat is onze ambitie. We vormen een inclusieve samenleving waar iedereen dezelfde kansen krijgt, waar onderlinge verbondenheid is en men oog heeft voor elkaar. Waar discriminatie niet geaccepteerd wordt. Zodat uitvallen en uitsluiten voorkomen kunnen worden en iedereen een zinvol bestaan kan opbouwen. Inclusie is hierin een belangrijk thema. Daarom werkten we in 2025 aan een lokale inclusie agenda waar we vanaf 2026 uitvoering aan gaan geven aan de hand van een uitvoeringsplan. Hiermee voldoen we aan de verplichting om uitvoering te geven aan het VN-verdrag handicap.
De Proeftuin Oss is een gebiedsgerichte aanpak waar inwoners en organisaties samen werken aan oplossingen waarin mensen meer voor zichzelf en elkaar kunnen doen. Het ideale toekomstbeeld is een vitale wijk waar inwoners tegen lagere kosten een betere (positieve) gezondheid ervaren. Hierbij werken en financieren we gebiedsgericht in de Ruwaard en Ussen. In 2025 is de werkwijze geëvalueerd en heeft het netwerk aanbevelingen geformuleerd. Op basis van de evaluatie heeft de raad eind 2025 de aanbeveling overgenomen om de werkzame elementen uit te werken richting een nieuwe standaard in heel Oss. In 2026 en 2027 blijven we in de Ruwaard en Ussen werken op de Proeftuinwerkwijze en zetten we steviger in op monitoring en communicatie.
Substitutie kan een belangrijke bijdrage leveren om meer mensen te helpen met hetzelfde geld. We zetten op verschillende manieren in op substitutie, bijvoorbeeld door individuele ondersteuning en dagbesteding om te buigen naar collectieve en voorliggende voorzieningen. Belangrijke resultaten in 2025:
- In 2025 hebben we voor het experiment Zorgbuurthuis 't Hageltje een subsidie ontvangen van het Rijk in het kader van SPUK DOS. Hieraan is een intensief proces met het ministerie en het zorgkantoor VGZ voorafgegaan. De SPUK DOS subsidie is een erkenning van de potentie van het zorgbuurthuis om substitutie te realiseren voor met name de Wet Langdurige Zorg. Voor 2026 dienen we een aanvraag in bij het zorgkantoor voor een DOS-subsidie. Daarna is een financiële bijdrage vanuit het zorgkantoor vooralsnog niet gegarandeerd.
- In Berghem, Lith, Ravenstein en centrum Oss draaien succesvolle dagontmoetingsinitiatieven voor inwoners met (beginnende) dementie of andere gezondheidsbeperkingen. Hiermee voorkomen of stellen we geïndiceerde dagbesteding uit. Vanaf 2025 bekostigen we deze initiatieven uit de subsidieregeling sociale basis.
- Met de subsidieregeling sociale basis financieren we initiatieven die bijdragen aan substitutie. Hierboven staan de dagontmoetingsinitiatieven al genoemd. We hebben eind 2025 ook subsidie verleend aan een aanbieder die collectieve trainingen geeft, waarmee een indicatie individuele ondersteuning soms kan worden voorkomen of van kortere duur is.
De ondersteuning van psychisch kwetsbare inwoners blijft ook de komende jaren een belangrijk thema. In de regio Brabant Noordoost-Oost (BNOO) hebben we een gezamenlijke ambitie, namelijk dat mensen met een psychische kwetsbaarheid zo veel mogelijk thuis wonen en meedoen naar vermogen. Daar waar inwoners (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen of het hen niet lukt om op eigen kracht te zorgen voor een dak boven het hoofd, zijn er voldoende passende (tijdelijke) opvangvarianten beschikbaar. We blijven zowel regionaal als lokaal werken aan het minimaliseren van maatschappelijke opvang en zetten in op duurzame huisvesting met de beweging "wonen eerst". We geloven dat eerst een dak en dan de juiste hulp, de sleutel is naar duurzaam herstel.
- We bouwden verder aan de steunstructuren in de wijk in Oss: met ketenpartners werken we aan een zachte landing in de wijk, de ontwikkeling van een zelfregiecentrum met inzet van ervaringsdeskundigen, het verkennend gesprek (waarbij huisarts, GGZ en ONS welzijn nauw samenwerken) en de consultatiefunctie GGZ voor professionals. Hiermee voorkomen we onnodige instroom in de GGZ.
- In 2025 heeft het college de visie maatschappelijke voorzieningen Schadewijk vastgesteld. Hieruit komt de deelopdracht voor het verplaatsen van het Verdihuis naar één of meerdere locaties.
- We ontwikkelen het urgentieplus proces naar de huisvesting van urgente doelgroepen in samenwerking met woningcorporaties. Hier is in 2025 volop op ingezet en dit loopt door in 2026. Specifiek voor jongeren is een pilot Eerst een thuis jongeren uitgevoerd in Oss. De succesvolle elementen van deze pilot worden in 2026 vertaald naar een regio brede aanpak dakloosheid jongeren. De aanpak betreft integrale hulp (woning, werk/opleiding/inkomen en ondersteuning Wmo) voor (dreigend) dakloze jongeren.
- We hebben bestaande inkoopproducten aangepast, gericht op het ondersteunen en beschermen van kwetsbare inwoners midden in de samenleving in diverse woonvarianten. Producten als Geclusterd Beschermd Thuis en Beschermd Thuis met flexibele herstelondersteuning zijn sinds medio 2025 beschikbaar voor deze groep in de regio.
- We zijn in de regio bezig met de voorbereiding van een locatie Beschermd wonen voor mensen met verslavingsproblematiek. Beoogde locatie voor deze voorziening is in Land van Cuijk.
- Eind 2024 is een regionale aanpak dakloosheid vastgesteld waarmee we uitvoering geven aan het nationaal actieplan dakloosheid. In 2025 hebben we ingezet op een anti-stigma campagne, verkenning van preventieve woonbegeleiding (voorkomen huisuitzetting), een pilot housing first jongeren, het verkennen van een preventie loket. En vanaf 2026 bieden we ‘Eerst een thuis’ (housing first) aan voor volwassenen met complexe problematiek en herhaalde dakloosheid.
- We zetten ook lokaal in op huisvesting voor kwetsbare doelgroepen. In Oss zijn we bezig met een tussenvoorziening voor jongeren met een (lichte) hulpvraag.
- Lokaal pakken we de ondersteuning van psychisch kwetsbare inwoners breed op. We zetten in op vroegsignalering, passende hulp en een veilige leefomgeving. Zo kijken we naar een goed functionerende toegang, werken we met een integraal expertise team en zijn we bezig met een nieuwe aanpak rondom woonoverlast.
Veel problematiek speelt zich af op het snijvlak van zorg en veiligheid. Denk aan inwoners met psychische problemen, verslavingsproblematiek, armoede, licht verstandelijke beperking, slachtoffer van huiselijk geweld en kindermishandeling. Voor deze inwoners willen we tijdig passende hulp/zorg bieden en overlast en de veiligheidsrisico’s verminderen. Dit doen we aan de hand van vier thema’s, namelijk: thema de aanpak van acute veiligheid, handelingsperspectief van autonomie tot dwang, een passende woon (zorg)plek in de samenleving en maatschappelijk herstel. We werken nauw samen met afdeling Veiligheid bij onze speerpunten:
- We richten ons bij Veiligheid in afhankelijkheidsrelaties op huiselijk geweld, kindermishandeling, oudermishandeling, stalking en femicide. Ernstige en vaak verborgen vormen van geweld die diepe sporen achterlaten in levens en gemeenschappen. Het huidige regionale plan is geëvalueerd en wordt aangepast met een scherpere ambitie. In de komende periode versterken we onze lokale en regionale aanpak samen met partners rond zorg, veiligheid en onderwijs.
- Personen met onbegrepen gedrag zijn mensen die door psychische kwetsbaarheid, verslaving of andere problematiek ontregeld gedrag vertonen, en die daarmee zichzelf of hun omgeving in gevaar kunnen brengen. Zie hierboven.
Samenwerking tussen het sociale en medische domein is in tijden van schaarste belangrijker dan ooit omdat deze gefinancierd worden door verschillende stelsels.
- Huisartsen: we blijven inzetten op maximale samenwerking met HUMO (samenwerkingsorganisatie voor Huisartsen) en de huisartsen in Oss. Ook werken we samen bij de Proeftuin Oss en bij IZA en GALA.
- Het Integraal zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA): d e focus ligt op een domein overstijgende samenwerking tussen het medische en sociale domein, een gezonde en actieve leefstijl en langer zelfstandig (samen)wonen. In onze regio is met een groot aantal partners (Samen in Gezondheid, SiG) een transformatieplan geschreven. De landelijke transformatiemiddelen bleken medio 2025 echter op te zijn waardoor er geen financiering is voor dit omvangrijke plan. Het Integraal zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA): De focus ligt op een domein overstijgende samenwerking tussen het medische en sociale domein, een gezonde en actieve leefstijl en langer zelfstandig (samen)wonen. In onze regio is met een groot aantal partners (Samen in Gezondheid, SiG) een transformatieplan geschreven. De landelijke transformatiemiddelen bleken medio 2025 echter op te zijn waardoor er geen financiering is voor dit omvangrijke plan. Voor bepaalde onderdelen werd landelijk beslist alsnog middelen vrij te maken. Zo is regionaal door SiG het onderdeel Mentaal Gezond uit het transformatieplan apart ingediend en goedgekeurd voor financiering. Momenteel werken we regionaal aan de verdere uitwerking van de vijf interventies die in het plan opgenomen zijn, namelijk het Mentaal Gezondheidsnetwerk (inclusief verkennend gesprek), aanpak wachttijden, aanpak autisme/laag IQ, doorontwikkeling STORM en combinatietrajecten netwerk zorg en welzijn.
We spannen ons als gemeente Oss in om – naast de inzet voor regulier woningzoekenden – ook zoveel mogelijk in de woonzorgbehoefte per aandachtsgroep te voorzien. Er is een uitvoeringsagenda opgesteld om de doelen uit de Woonzorgvisie te behalen. Inmiddels stellen we woonzorgprogrammeringen op voor de ontwikkelgebieden in gemeente Oss, zodat er voldoende sociale huurwoningen of woonzorgvoorzieningen in de nieuwbouw gereserveerd worden voor aandachtsgroepen. Verder bereiden we ons regionaal en lokaal voor op de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting (WvrV). Die wet verplicht gemeenten tot het schrijven van een Volkshuisvestingsprogramma. We werken aan woonzorgprogrammering voor ouderen en aandachtsgroepen en een regionale urgentieregeling.